Παρουσίαση στο επιμορφωτικό πρόγραμμα του ΙΝ.ΕΠ. "ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΣΤΙΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ" - ΕΚΔΑΑ
Αθήνα, Ταύρος - 7 /12/09
Εισηγήτρια: Κατερίνα Κεράστα
ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ
«Οχι» στην επέλαση της Google είπε ο πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί, υπεραμυνόμενος της γαλλικής λογοτεχνίας και γενικότερα πολιτιστικής κληρονομιάς. Συμμετέχοντας σε δημόσια συζήτηση στην πόλη Ζεσπολχάιμ της Ανατολικής Γαλλίας, και χωρίς να κατονομάσει την πασίγνωστη αμερικανική εταιρεία, δήλωσε: «Είναι απαράδεκτο να στερείται η χώρα μας την κληρονομιά της προς όφελος μιας μεγάλης επιχείρησης ακόμη και αν είναι συμπαθής, σημαντική και αμερικανική».
Ο γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας μεγάλης ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης που θα αποτελέσει το αντίπαλο δέος της αντίστοιχης ηλεκτρονικής βάσης ψηφιοποιημένων βιβλίων που έχει ήδη ξεκινήσει η Google. «Δεν πρόκειται να στερηθούμε αυτό που παρήγαγαν γενιές και γενιές στη γαλλική γλώσσα επειδή δεν είμαστε σε θέση να χρηματοδοτήσουμε το δικό μας πρόγραμμα ψηφιοποίησης» δήλωσε.
Ο «ακήρυχτος πόλεμος» των Γάλλων με την Google ξεκίνησε τον περασμένο Σεπτέμβριο όταν ο γαλλικός εκδοτικός οίκος Seuil κατέθεσε μήνυση εναντίον της, ισχυριζόμενος ότι η μετατροπή γαλλικών έργων σε ηλεκτρονικά βιβλία και η διάθεσή τους μέσω Διαδικτύου αντίκειται στους γαλλικούς νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο κ. Σαρκοζί υπεραμύνθηκε των γάλλων εκδοτών οι οποίοι καταγγέλλουν ότι έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί και διατίθενται υπό «θολό» νομικό καθεστώς ή και εντελώς παράνομα μέσω της Google 100.000 γαλλικά έργα. Γαλλικό δικαστήριο θα εκδικάσει την υπόθεση στις 18 Δεκεμβρίου.
Τον περασμένο μήνα ο γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Φιγιόν είχε δώσει εντολή σε επιτροπή η οποία δημιουργήθηκε για αυτόν τον σκοπό να βρει τρόπους αντιμετώπισης της παράνομης διακίνησης μεταξύ χρηστών του διαδικτύου υλικού που προστατεύεται με πνευματικά δικαιώματα, όπως οι ταινίες και η μουσική. Το γαλλικό σχέδιο κατά της πειρατείας δεν προβλέπει μόνο τη δημιουργία ψηφιακής βιβλιοθήκης αλλά και βαρύτατες κυρώσεις για εκείνους οι οποίοι παρανόμως «κατεβάζουν» ηλεκτρονικά αρχεία. Η γαλλική νομοθεσία που βρίσκεται ήδη σε ισχύ υποχρεώνει τους παρόχους να διακόπτουν τη σύνδεση του Internet στους «αμετανόητους» χρήστες θα υποπίπτουν τρεις φορές στο ίδιο αδίκημα.
Πάντως δεν είναι η πρώτη φορά που η Γαλλία επιχειρεί να προστατεύσει το πολιτιστικό της προϊόν από την «επέλαση» των αμερικανών «βαρβάρων». Το 2005 οι ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας είχαν προσπαθήσει να δημιουργήσουν μια γαλλογερμανική μηχανή αναζήτησης με την ονομασία «quaero» («αναζητώ» στα λατινικά), όμως το σχέδιο έμεινε στα χαρτιά λόγω έλλειψης χρημάτων.
H πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας , Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, στο πλαίσιο υιοθέτησης «καλών πρακτικών» για την ποιοτική ανάπτυξη της δημόσιας διοίκησης, ανακοίνωσε ότι ενθαρρύνει κάθε πρωτοβουλία που στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ανταποκρισιμότητας των υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, είναι ένας από τους διεθνείς οργανισμούς, ο οποίος ενημέρωσε το Υπουργείο Παιδείας, μέσω της Διεύθυνσης Ποιότητας και Αποδοτικότητας του Υπουργείου Εσωτερικών, για τη διεξαγωγή του ετήσιου προγράμματος:
«Βράβευση Φορέων που παρέχουν υπηρεσίες προς τους πολίτες» για το έτος 2009.
Το πρόγραμμα, το οποίο προωθεί τον επαγγελματισμό και την προβολή φορέων, αποτελεί την πιο έγκυρη διεθνή αναγνώριση αριστείας στην παροχή υπηρεσιών.
καλεί τους φορείς και τις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, οι οποίοι έχουν να αναδείξουν καλές πρακτικές, στην παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες, να καταθέσουν υποψηφιότητα για βράβευση.
Οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να υποβάλλουν υποψηφιότητα για μια από τις 4 κατηγορίες:
• Βελτίωση διαφάνειας, λογοδοσίας και ανταποκρισιμότητας του δημόσιου τομέα.
• Βελτίωση στην παροχή υπηρεσιών.
• Ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις διαμόρφωσης πολιτικών μέσω καινοτόμων μηχανισμών.
• Προώθηση της διαχείρισης γνώσης στην κυβέρνηση.
Όσοι φορείς ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν θα πρέπει να συμπληρώσουν στα αγγλικά, την ηλεκτρονική αίτηση – δικτυακός τόπος Βραβείου: http://www.unpan.org/appyunpsa2010 και να την αποστείλουν μέχρι την 15η Δεκεμβρίου 2009, σε ηλεκτρονική μορφή, στη Διεύθυνση Ποιότητας και Αποδοτικότητας του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων poiotita_a@ypepth.gr.
Η Δ/νση Ποιότητας και Αποδοτικότητας του Υπουργείου Παιδείας, που θα έχει το συντονισμό της αναφερόμενης διαδικασίας θα είναι στη διάθεση σας για οποιαδήποτε πληροφορία.
Ο φιλοξενούμενος Μητροπολίτης Βοστώνης κκ. Μεθόδιος και ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας κκ. Γεώργιος εγκαινίασαν το πρωινό της Κυριακής (6/12/09), ανήμερα του Αγίου Νικολάου, την δανειστική βιβλιοθήκη στο Λεοντάρι Θεσπιών Βοιωτίας , η οποία δημιουργήθηκε με την αξιέπαινη πρωτοβουλία του κυρίου Νικολάου Κόλλια, Προέδρου της Εταιρείας Βοιωτικών Μελετών, μέλους της ΟΥΝΕΣΚΟ και αναγνωρισμένου καθηγητή και πατριώτη. Η βιβλιοθήκη που στεγάζεται στο πατρικό του σπίτι στο κέντρο του χωριού - είναι εξοπλισμένη με περίπου 10.000 βιβλία.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους και παρά τις δύσκολες καιρικές συνθήκες, οι Βουλευτές του Νομού Βοιωτίας, Αυτδιοικητικοί, πολιτευτές, εκπρόσωποι συλλόγων και φορεων, του δημιουργού, κ.α.
Στο μήνυμα του μετά το πέρας των εγκαινίων ο Μητροπολίτης Θηβών & Λεβαδείας Γεώργιος, δίνοντας ευχή προς όλους: «Διαβάζετε για να διευρύνετε τον νού σας. Το διάβασμα αποτελεί την τροφή του πνεύματος»!!!
«Η βιβλιοθήκη που είδατε είναι έργο πολλών ετών κι ένα όνειρο ζωής. Πιστεύω πως το βιβλίο είναι αναντικατάστατο και ότι πρέπει να αρχίσουν τα παιδιά από μικρά να ασχολούνται με το διάβασμα» δήλωσε στα τοπικά ΜΜΕ ο κ. Κόλλιας, προσδοκώντας «όλες οι βαθμίδες της εκπαίδευσης να αξιοποιήσουν την βιβλιοθήκη, καθώς και οι μεγαλύτεροι, αφού περιέχει βιβλία για όλες τις ηλικίες και για όλες τις δυνατότητες». «Ελπίζω σιγά- σιγά να γεννηθεί η αγάπη προς το βιβλίο που είναι βασική προϋπόθεση για την παιδεία μας την μόρφωση, τον πολιτισμό και την συνέχειά μας» επεσήμανε, υπενθυμίζοντας πως η Βιβλιοθήκη θα λειτουργεί καθημερινά και για όλους!
«Ανοίγει στο Λεοντάρι ένα παράθυρο πολιτισμού, με την αξιέπαινη πρωτοβουλία του Ν. Κόλλια, που γεννημένος στο Λεοντάρι δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του. Αυτός ο πολυχώρος, δίνει την δυνατότητα στον νέο, το παιδί και σε όλους, που παρέμειναν στην περιοχή να βρούν την πηγή της γνώσης» τόνισε η Β. Τσόνογλου, ευχόμενη το παράδειγμα του κ. Κόλλια να μιμηθούν και άλλοι.
«Είναι πολύ σημαντικό να προσφέρεις κάτι από την προσωπική σου περιουσία για το κοινό καλό» είπε η Α. Αγάτσα , συγχαίροντας τον κ. Κόλλια για την πρωτοβουλία του και παροτρύνοντας όλους να βοηθήσουν προκειμένου να γίνουν περισσότερα τα βιβλία για το καλό του χωριού και της ευρύτερης περιοχής!
«Ιδιαίτερη ημέρα για το Λεοντάρι και τον Δήμο Θεσπιέων σήμερα! Με την συγκινητική προσπάθεια του κ. Κόλλια χιλιάδες βιβλία βρίσκονται πλέον εδώ» επεσήμανε ο Μ. Γιαννάκης, συγχαίροντας τον Κ. Κόλλια για την πρωτοβουλία του! Εύχομαι το παράδειγμα του κ. Κόλλια να το ακολουθήσουν και άλλοι συμπατριώτες μας που έχουν και την δυνατότητα και την γνώση να προσφέρουν τέτοιες πολύτιμες υπηρεσίες στον τόπο μας, που είναι ιδιαίτερα πολύτιμες» πρόσθεσε ,υποσχόμενος να βοηθήσει, προκειμένου αυτή η προσπάθεια να μη σταματήσει, αλλά να αγκαλιαστεί από όλη την κοινωνία της περιοχής και ιδιαίτερα από τους νέους ανθρώπους.
Αξίζει να σημειωθεί πως τα βιβλία είναι τοποθετημένα, ανά περιεχόμενο στις «αίθουσες» της και μια από αυτές αποτελεί το αναγνωστήριο, απίθανα διακοσμημένο σε ζεστό περιβάλλον. Ιστορία, λογοτεχνία, επιστήμη, εγκυκλοπαίδειες, λεξικά της Ελληνικής Γλώσσας, Παγκόσμια Ιστορία, σειρές και πολλά άλλα περιμένουν μαθητές, γονείς και άλλους αναγνώστες να διαθέσουν ελάχιστο χρόνο την ημέρα για το διάβασμα ενός βιβλίου που θα επιλέξουν.
Η Βιβλιοθήκη είναι ανοιχτή πλέον στις επισκέψεις τμημάτων ή τάξεων Σχολείων καθώς και στους γονείς καθημερινά.
του Λάμπρου Ρόδη (ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ, 8 Δεκεμβρίου 2009)
Λόγω της ολοκλήρωσης της διαδικασίας καταγραφής του υλικού της βιβλιοθήκης, καθώς και την αναβάθμιση της ιστοσελίδας της, θα
γίνει παρουσίαση αυτής και των υπηρεσιών (κατάλογος) που αυτή πρoσφέρει για την ενημέρωση σας.
Σημαντικό μέρος της προσωπικής του συλλογής από βιβλία - ένδεκα κούτες με 657 βιβλία- δώρισε στη βιβλιοθήκη της Βουλής ο πρώην πρωθυπουργός κ.Κώστας Καραμανλής.
«Εκτιμώντας ιδιαίτερα το σημαντικό επιστημονικό και ερευνητικό έργο που επιτελεί η Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, επιθυμώ να ενισχύσω και πάλι το έργο της δωρίζοντας μέρος της προσωπικής μου συλλογής από βιβλία, συγγράμματα και λευκώματα για να έχουν πρόσβαση σε αυτά όλοι οι Ελληνες Πολίτες», αναφέρει στην επιστολή του που απηύθυνε στον πρόεδρος της Βουλής κ. Φίλιππο Πετσάλνικο.
«Σας ευχαριστώ θερμά για τη σημαντική σας πρωτοβουλία. Η δωρεά αυτή συμβάλλει στον εμπλουτισμό μιας από τις αρτιότερες βιβλιοθήκες της χώρας, εξυπηρετώντας το κοινό όφελος και τονίζοντας την αξία της ελεύθερης πρόσβασης όλων των πολιτών στο πολύτιμο αγαθό της γνώσης», αναφέρει στην επιστολή αποδοχής ο πρόεδρος της Βουλής.
Τριάντα πέντε χρόνια αναζήτησης από τον πρέσβη κ. Χρ. Ζαχαράκι
Είναι μια ενασχόληση χρόνων. Με πάθος, αφοσίωση και συστηματικότητα. Ο πρέσβης κ. Χρ. Ζαχαράκις αναζητεί εδώ και τριάντα πέντε χρόνια τους παλαιότερους χάρτες που απεικονίζουν την Ελλάδα. Τους εντοπίζει στις πηγές όπου αναφέρονται και στη συνέχεια αναζητεί τους χάρτες, τους άτλαντες ή τις εκδόσεις όπου περιέχονται αυτοί οι χάρτες. «Οι άτλαντες είναι το εύκολο κομμάτι. Το δυσκολότερο είναι να βρω βιβλία που να έχουν μέσα χάρτες της Ελλάδας χωρίς να είναι άτλαντες. Και βεβαίως ακόμα πιο δύσκολο είναι η ανεύρεση παλιών ναυτικών χαρτών» λέει στην «Κ» ο κ. Ζαχαράκις. Πάντως στη διάρκεια αυτών των 35 χρόνων έχει προχωρήσει πολύ -παρ’ ότι, όπως λέει, το υλικό είναι ανεξάντλητο- και έχει κάνει τρεις εκδόσεις όπου παρουσιάζεται η πορεία της δικής του έρευνας, που είναι όμως πολύτιμη για τους μελετητές: η πρώτη, το 1974, περιείχε 707 εγγραφές και δέκα φωτογραφίες χαρτών. Το 1982 έγινε η δεύτερη έκδοση, από το Ιδρυμα Λεβέντη στη Λευκωσία, με 2.173 εγγραφές και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Η ίδια έκδοση εμπλουτίστηκε δέκα χρόνια αργότερα και παρουσιάστηκε στην Αθήνα από το Ιδρυμα Σαμούρκα.
Δεκαεπτά χρόνια μετά, το 2009, έρχεται η τρίτη έκδοση, που κυκλοφορεί με τη χορηγία του The Sylvia Ioannou Foundation και επιμέλεια Αρτεμης Σκούταρη. Τίτλος της, «A Catalogue of Printed Maps of Greece 1477 - 1800» και περιλαμβάνει 3.908 εγγραφές, αλλά και 3.000 φωτογραφίες που καλύπτουν ένα εκτεταμένο και αντιπροσωπευτικό μέρος των χαρτών του βιβλίου.
«Η έντυπη χαρτογραφία παρουσιάζει έναν εντυπωσιακό αριθμό ελληνικών χαρτών που περιλαμβάνονται σχεδόν σε όλους τους ευρωπαϊκούς άτλαντες και τα ταξιδιωτικά βιβλία, ήδη από την πρώτη έκδοση της Γεωγραφίας του Πτολεμαίου, το 1477. Αυτή η ξεχωριστή παρουσία της Ελλάδας στον τομέα της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας οφείλεται σε διάφορες ιστορικές, πολιτικές και πολιτιστικές αιτίες» σημειώνει ο κ. Ζαχαράκις στον πρόλογο της έκδοσης, που είναι στην αγγλική γλώσσα.
Η έκδοση του κ. Χρήστου Ζαχαράκι παρουσιάζεται την Τετάρτη 9 Δεκεμβρίου, στις 7.30 μ. μ., στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Ομιλητές: η διευθύντρια της Βιβλιοθήκης, Μαρία Γεωργοπούλου, ο καθηγητής Πασχάλης Κιτρομηλίδης και ο γ. γ. του ΜΙΕΤ Βίκτωρ Μελάς. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Πέτρος Βέργος.
Της Ολγας Σελλα
(με τη φιλοσοφία ότι η γνώση είναι από τα λίγα πράγματα που διαιρείται για να πολλαπλασιαστεί).
Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, φιλολόγου-ιστορικού, Υπεύθυνης Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ. Τρικάλων (ailiadi@sch.gr - http://users.sch.gr/ailiadi , http://blogs.sch.gr/ailiadi, http://www.matia.gr)
Αποστολή των Σ.Β. είναι να στηρίξουν το διδακτικό έργο και τα προγράμματα της σχολικής μονάδας με την ποικιλία της έντυπης και ψηφιακής τους συλλογής, καθώς και τις μαθητικές εργασίες, μέσα στα πλαίσια της πληροφοριακής παιδείας και της δια βίου μάθησης. Με τις συνεργασίες τους με άλλους φορείς και τη δικτύωσή τους με άλλες βιβλιοθήκες, ανοίγουν το σχολείο στην κοινωνία, γίνονται κέντρα πολιτισμού, εργαστήρια μάθησης και έρευνας και τόποι όπου πραγματώνονται οι καινοτόμες σχολικές δράσεις.
Το «σχολείο εργασίας» έχει έτσι τη δυνατότητα να πραγματωθεί στη σχολική βιβλιοθήκη υπό την προϋπόθεση ότι εκεί λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν η χρυσή Αρχή της χρήσεως των πηγών γνώσεως που αποκαλείται από τους παλιούς παιδαγωγούς αυτενέργεια: Κάθε σχέδιο ενδεικτικής διδασκαλίας θα πρέπει να είναι διαποτισμένο από μια μεγάλη αυτενέργεια του μαθητή που επιτέλους μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα. Η αυτενέργεια έγινε βασικό στοιχείο της αγωγής ύστερα από τα πορίσματα της ψυχαναλύσεως και της μελέτης των ενστίκτων με τα οποία ιδιαίτερα ασχολήθηκε μεταξύ των άλλων και ο W.McDougall. Τόση σημασία αποδόθηκε στην αυτενέργεια ώστε το νέο σχολείο ονομάστηκε και σχολείο αυτενέργειας. Ο Wichterich αναφέρει πως χωρίς την ικανότητα για δημιουργική σκέψη και πράξη δεν είναι δυνατόν να οικοδομηθεί η παιδαγωγική ατμόσφαιρα. Και βέβαια οι σκέψεις και οι πράξεις για να είναι δημιουργικές πρέπει να έχουν το στοιχείο της προσωπικής εκφράσεως, να είναι δηλαδή αποτέλεσμα αυτενέργειας. Η αυτενέργεια των μαθητών είναι προϊόν αλλά και οργανικό στοιχείο της παιδαγωγικής ατμόσφαιρας του σχολείου. Χωρίς αυτήν ατονεί όλο το μορφωτικό κλίμα του σχολείου. Τελικά η αυτενέργεια αποδεικνύεται η πεμπτουσία του σχολείου εργασίας, αφού σημαίνει τη δραστηριοποίηση του ατόμου από εσωτερική, προσωπική του ανάγκη, χωρίς εξωτερικούς περιορισμούς και αφού στρέφεται στην επιτυχία σκοπών που έχει επιλέξει το δραστηριοποιούμενο άτομο.
Είναι η αρχή κατά την οποία τίποτα δεν πρέπει να μαθαίνει το παιδί χωρίς να καταφεύγει το ίδιο στις πηγές γνώσεως και χωρίς το ίδιο να γνωρίζει να κάνει ορθή χρήση των πηγών αυτών. Η αρχή αυτή εντάσσεται στη γενικότερη αρχή της αυτενέργειας και ανταποκρίνεται στην πασίγνωστη ρήση του Δημόκριτου: «Πολυνοίην, ου πολυμαθίην ασκέειν. Πολλοί πολυμαθέες νουν ουκ έχουσι». Η θλιβερή εκείνη εποχή που ο δάσκαλος κατόρθωνε να εφοδιαστεί με την«άπασα ύλη» και, αντί να δείξει στα παιδιά τον τρόπο της χρήσης των βιβλίων, κρατούσε ζηλότυπα για τον εαυτό του την τέχνη να διαβάζει και να χρησιμοποιεί τα συγκεντρωμένα εκείνα βιβλία που και ο ίδιος τα έβλεπε σαν κάτι το εξαιρετικό, έχει πια περάσει ή τουλάχιστον θέλουμε να πιστεύουμε πως είναι έτσι. Το άτοπο αυτό δεν το δέχεται το Νέο Σχολείο, το κατ’εξοχήν σχολείο εργασίας: αυτό θέλει να μάθει στο παιδί ν’ αντλεί γνώσεις απ’ ευθείας απ’ την πηγή κι όχι από δεύτερο χέρι. Οι ειδικοί λόγοι που συνηγορούν στη χρήση των πηγών γνώσεως είναι ψυχολογικοί, παιδαγωγικοί και βιολογικοί.
Οι υπεύθυνοι για την πραγμάτωση του έργου που περιλαμβάνει την καθημερινή επαφή με τους χρήστες των βιβλιοθηκών, μαθητές, καθηγητές και εξωσχολικούς, που εμπεριέχει επίσης οργάνωση, φροντίδα, προώθηση, ενημέρωση, δημιουργία καλού κλίματος, είναι και οι πλέον αρμόδιοι να παρουσιάσουν την κατάσταση στις πραγματικές της διαστάσεις:
| «Βηματισμοί χωρίς σκοπό στα χειμωνιάτικα προαύλια Χιλιάδες βήματα, χιλιάδες μέρες.» Μ. Αναγνωστάκη Το Περιθώριο ΄68-΄69 |
Το ευρύτερο μορφωτικό περιβάλλον αποτελεί μια πρόκληση για τις Σχολικές Βιβλιοθήκες, οι οποίες καλούνται να ανταγωνιστούν μια κοινωνική απαξίωση του μορφωτικού αγαθού. Η αγορά εργασίας με την χρησιμοθηρική της λογική οδήγησε σε μια εργαλειακή αντίληψη της γνώσης: χρήσιμη γνώση είναι μόνο αυτή που μπορεί να πιστοποιηθεί και να οδηγήσει έστω και στην θολή και αβέβαιη προσδοκία επαγγελματικής αποκατάστασης. Πώς να πείσει μια Σχολική Βιβλιοθήκη για την απόλαυση της ανάγνωσης, για την αισθητική , την νοημοσύνη των συναισθημάτων, για την αξία της μελέτης και της προσέγγισης του «περιττού», για την απρόσκοπτη καλλιέργεια του κριτικού πνεύματος;
Θεατρικά δρώμενα, ομιλίες συγγραφέων, έκδοση περιοδικών, βιβλιοπαιχνίδια, ξενάγηση μαθητών, αφιερώματα (π.χ. Ποίηση και κοινωνία, Βιβλιομαγεία, Ιστορία της Γραφής, Λογοτεχνία και κινηματογράφος), μαθητικοί αγώνες σκακιού, γνώσεων, καλλιτεχνικοί, λογοτεχνικοί, μαθητικές εργασίες, είναι μόνο μερικές από τις ιδέες που έχει τη δυνατότητα να υλοποιήσει μια σχολική βιβλιοθήκη. Πολλές βιβλιοθήκες πραγματοποιούν ημερίδες και σεμινάρια με θέμα το ρόλο τους στη σημερινή εκπαίδευση, όπου και ανταλλάσσονται πολύτιμες εμπειρίες κι απόψεις. Ηλεκτρονικά δε, το Πανελλήνιο Φόρουμ Σχολικών Βιβλιοθηκών (Π.Φ.Σ.Β.) (http://3gym-kerats.att.sch.gr/library/forum), αποτελεί έναν κοινό τόπο συνάντησης, συζήτησης και εξεύρεσης λύσεων για τα προβλήματα που ανακύπτουν.
Το τελευταίο προϋποθέτει διαρκή ενημέρωση για τα τεκταινόμενα στο χώρο του βιβλίου και της εκπαίδευσης. Μέσα στην πολυσχιδή δραστηριότητα των υπευθύνων σχολικών βιβλιοθηκών, η οποία περιέχει τη βιβλιοθηκονομική, γραμματειακή, επιστημονική πλευρά, πρωτεύει ο εκπαιδευτικός και παιδαγωγικός μας ρόλος. Ως υπεύθυνοι των σχολικών βιβλιοθηκών πρέπει να υποστηρίζουμε τα ποικίλα προγράμματα της κάθε σχολικής μονάδας αξιοποιώντας όλα τα μέσα που διαθέτει μια Σχολική Βιβλιοθήκη ΕΠΕΑΕΚ (οπτικοακουστικά, έντυπα και ηλεκτρονικά), αποδελτιώνουμε υλικό για την ενημέρωση του διδακτικού προσωπικού, εκπαιδεύουμε τους μαθητές στην αναζήτηση πληροφοριών. Όλα αυτά τα επιτελούμε χωρίς να πάψουμε να λειτουργούμε με την παιδαγωγική ευαισθησία που απαιτεί ο χώρος και ο ρόλος μας, ερχόμενοι σε καθημερινή επαφή με τους μαθητές που μέχρι πρότινος διδάσκαμε και τώρα προσεγγίζουμε μέσα από τον γοητευτικό κόσμο της πληροφορίας.
Εξάλλου, «Οι μέλισσες πετάνε από λουλούδι σε λουλούδι
αλλά μετά κάνουν το μέλι που είναι κατάδικο τους,
δεν είναι πια ούτε θυμάρι ούτε μαντζουράνα»
Μονταίν (Essais, I,XXVI).
Διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις αίθουσες διδασκαλίας και στη Σχολική Βιβλιοθήκη δεν μπορούν να υπάρξουν. Μην ξεχνάμε ότι η διδασκαλία των δεξιοτήτων στη χρήση της βιβλιοθήκης (library skills) δεν γίνεται παρά μόνο σε σχέση με τα διδασκόμενα μαθήματα. Ο κυρίαρχος ρόλος της Σχολικής Βιβλιοθήκης είναι η αναζήτηση και η κριτική εξέταση της γνώσης, η διδασκαλία με εφαρμογή μαθητοκεντρικών-ενεργητικών προτύπων. Σε όλο τον κόσμο οι Σχολικές Βιβλιοθήκες στελεχώνονται από εκπαιδευτικούς υπευθύνους (Teacher Librarians), που πρώτα απ' όλα είναι εκπαιδευτικοί και κατά δεύτερο λόγο έχουν ειδικές γνώσεις σχολικής βιβλιοθηκονομίας. Υπ' όψιν ότι στο εξωτερικό προσφέρονται από τα παιδαγωγικά τμήματα μεταπτυχιακά προγράμματα σχολικής βιβλιοθηκονομίας (Teacher Librarianship).
Αυτό που χρειάζεται είναι χρόνος για να αλλάξουν διάφορες νοοτροπίες, βούληση πολιτική, αλλά και από εμάς τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς θέληση να σπάσουμε το κέλυφος της συνήθειας, -ας μην υποτιμούμε τη δύναμή της-, και να αντλήσουμε από το μικρό αλλά γεμάτο πολύτιμους θησαυρούς απόκτημα των σχολείων μας. Όσο για εμάς, τους υπευθύνους, υπάρχουν πολλοί με το «κουσούρι», του δάσκαλου, που επιμένουν να συνεχίζουν με ζήλο το διδακτικό έργο μέσα από έναν άλλο χώρο, μέσα από άλλες συνθήκες.
«Γιατί δεν πρέπει ο ελεύθερος να μαθαίνει
τίποτα δια της βίας σα δούλος…
τα μαθήματα που μπαίνουν μες στην ψυχή με τη βία,
δε στεριώνουν ούτε διατηρούνται μέσα της»
Πλάτωνα Πολιτεία VII,537 μετ. Ι.Γρυπάρη
Αν και τα τελευταία χρόνια η κατάσταση στον εκδοτικό χώρο έχει «συμμαζευτεί», τα κρούσματα παραβίασης παραμένουν.
«Μια σοβαρή παρεξήγηση μας αναγκάζει να επανέλθουμε –καλό αυτό! – στον Γιόζεφ Ροτ. Το “Εμβατήριο Ραντέτσκυ” κυκλοφόρησε ταυτόχρονα σχεδόν τόσο από την Αγρα (που έχει τα δικαιώματα) όσο και από τις Ροές, που έκαναν κάποιο λάθος στον υπολογισμό των 70 χρόνων από τον θάνατο του συγγραφέα, όσο δηλαδή πρέπει να διαβούν για να ελευθερωθούν τα δικαιώματα του όποιου βιβλίου. Συγκεκριμένα, ο υπολογισμός ισχύει κατ’ έτος και όχι κατά μήνα. Το καμπανάκι του δικαστή δεν μας ενδιαφέρει βεβαίως, οι εκδότες ας βρουν την άκρη». Ετσι ξεκινούσε ο Κωστής Παπαγιώργης το δεύτερο άρθρο του για το βιβλίο του Γιόζεφ Ροτ «Εμβατήριο Ραντέτσκυ», (Lifo, τευχ. 177, 29/10/09), δημοσιοποιώντας μ’ αυτόν τον τρόπο το τελευταίο κρούσμα παραβίασης πνευματικών δικαιωμάτων, ένα θέμα που δεν είναι διόλου περιθωριακό στον εκδοτικό χώρο. Στην προκειμένη περίπτωση, οι εκδόσεις «Αγρα» δεν κινήθηκαν δικαστικά, αφού έτσι κι αλλιώς τα πνευματικά δικαιώματα του Γιόζεφ Ροτ απελευθερώνονται στο τέλος του 2009. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για όλες τις περιπτώσεις.
Ας ξεκινήσουμε με το γράμμα του νόμου, σύμφωνα με το οποίο τα πνευματικά δικαιώματα ενός συγγραφέα απελευθερώνονται όχι τον μήνα του θανάτου έπειτα από 70 χρόνια, αλλά το τέλος της χρονιάς του θανάτου ενός συγγραφέα. Κι αν όλοι παραδέχονται ότι τα τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει «συμμαζευτεί», στην Ελλάδα, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, κάθε λίγο δημοσιεύονται ανακοινώσεις εκδοτών που δηλώνουν ότι αγόρασαν τα αποκλειστικά δικαιώματα της έκδοσης των βιβλίων κάποιου συγγραφέα και ζητούν από εκδότες και βιβλιοπώλες να αποσύρουν τα αντίτυπα που κυκλοφορούν. Τελευταίο δείγμα τέτοιας δημόσιας έκκλησης ήταν η ανακοίνωση των εκδόσεων Scripta: «Οι εκδόσεις Scripta εξασφάλισαν τα δικαιώματα των έργων της Κολέτ για την ελληνική γλώσσα από τον γαλλικό εκδοτικό οίκο Fayard. (...) Παρακαλούνται οι φίλοι διανομείς και οι βιβλιοπώλες, όπως αποσύρουν από τα σημεία πώλησης τυχόν αντίτυπα προηγούμενων εκδόσεων της εν λόγω συγγραφέως». Το mail στάλθηκε στις 7 Οκτωβρίου. Η εκδότρια Χρύσα Γεωργακοπούλου παραδέχεται ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να πραγματοποιηθεί η «παράκληση» που απευθύνει στους βιβλιοπώλες, χωρίς να καταλογίζει σε όλες τις περιπτώσεις δόλο. «Τι μας τα λέτε εμάς; Να τα πείτε στους εκδότες», απαντούν συνήθως οι βιβλιοπώλες. Και όλοι γνωρίζουν ότι ούτε οι «παράνομοι» εκδότες αποσύρουν ούτε οι βιβλιοπώλες δίνουν πίσω τα μη νόμιμα αντίτυπα.
Οι ατζέντηδες–φρουροί
Η παρουσία ατζέντηδων και πρακτόρων που κανονίζουν σε αρκετές περιπτώσεις τα συμβόλαια μεταξύ των εκδοτών και των συγγραφέων έχει βάλει φρένο στο χάος που επικρατούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Η Νέλλη Μουκάκου, που έχει ένα από τα παλαιότερα πρακτορεία δικαιωμάτων στην Ελλάδα, λέει: «Δεν μπορώ να εγγυηθώ ότι δεν συμβαίνει καθόλου η έκδοση βιβλίων χωρίς δικαιώματα, σίγουρα πάντως συμβαίνει σε πολύ μικρότερο βαθμό. Και οι εκδότες έχουν μπει σε άλλη λογική, και οι αποστάσεις έχουν μικρύνει, και η τεχνολογία δυσκολεύει στο να γίνονται πράγματα στο σκοτάδι. Μέχρι πριν από 6 - 7 χρόνια πηγαίναμε στις εκθέσεις βιβλίου για να εντοπίσουμε τις παράνομες εκδόσεις. Με τα νέα βιβλία τώρα πια δεν γίνεται. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στους κλασικούς του προηγούμενου αιώνα, που μέχρι κάποια στιγμή ήταν ελεύθερα τα βιβλία τους και στο μεταξύ εντάχθηκαν στο καθεστώς των δικαιωμάτων».
Τι σημαίνει αυτό το τελευταίο; Οτι οι κληρονόμοι ενός συγγραφέα του 19ου αι. ή των αρχών του 20ού φτιάχνουν ένα ίδρυμα και δίνουν τα αποκλειστικά δικαιώματα σε κάποιους εκδότες. Οπως συνέβη με τα βιβλία της Κολέτ και όπως πρόκειται να συμβεί με τα βιβλία της Βιρτζίνια Γουλφ, που όμως ακόμα όσα κυκλοφορούν, είναι νόμιμα.
Από τις πιο καινούργιες ατζέντισσες, η Νίκη Νταβαρίνου λέει στην «Κ»: «Βιβλία χωρίς δικαιώματα εξακολουθούν να βγαίνουν, όχι όπως παλιά, αλλά πρόβλημα υπάρχει. Με τους σύγχρονους συγγραφείς ή στοχαστές, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε άρθρα και επιστημονικές ανακοινώσεις, που κυκλοφορούν σε όλον τον κόσμο χωρίς δικαιώματα. Ο Νόαμ Τσόμσκι είναι μια πολύ χαρακτηριστική περίπτωση, αφού άρθρα του και ανακοινώσεις του σε συνέδρια εκδίδονται σε όλο τον κόσμο, τις περισσότερες φορές χωρίς δικαιώματα. Πολύ δυσκολότερη είναι η κατάσταση με κάποιους κλασικούς συγγραφείς, που ενώ υπάρχουν οι νόμιμες και πλήρεις εκδόσεις, συνεχίζουν να κυκλοφορούν και οι παλιές. Το ζήτημα είναι ότι δεν υπάρχει έλεγχος. Θα έπρεπε, δηλαδή, όταν ο εκδότης καταθέτει την αίτηση για ISBN στην Εθνική Βιβλιοθήκη να ζητείται και το συμβόλαιο», συμπληρώνει.
Αντιδεοντολογική συμπεριφορά
Ο υπεύθυνος ξένης λογοτεχνίας των εκδόσεων «Καστανιώτη», Ανταίος Χρυσοστομίδης λέει και παραδείγματα. Ετσι κι αλλιώς από το 2004, οπότε πήραν τα αποκλειστικά δικαιώματα του Χέμινγουεϊ, είχαν ζητήσει επίσης από εκδότες και βιβλιοπώλες ν’ αποσύρουν τα αντίτυπα βιβλίων του Αμερικανού συγγραφέα.
Πέντε χρόνια μετά, το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει. «Το μεγάλο πρόβλημα είναι ο Καμύ, διότι εμείς κάναμε εξώδικα και επιστολές και στα βιβλιοπωλεία και στους εκδότες. Οι περισσότεροι συμμορφώθηκαν, παρ’ όλα αυτά σ’ έναν γνωστό εκδότη και βιβλιοπώλη τα αντίτυπα από το στοκ του “Ξένου” του Καμύ εδώ και 11 χρόνια δεν λένε να τελειώσουν... Και βιβλία του Χέμινγουεϊ εξακολουθούν να κυκλοφορούν χωρίς δικαιώματα και του Ιταλο Καλβίνο. Αυτή η αντιδεοντολογική συμπεριφορά σε αναγκάζει να προχωρήσεις σε ένδικα μέσα. Δεν το έχουμε κάνει, αλλά αυτό δεν αποκλείει να το κάνουμε κάποια στιγμή στο μέλλον. Για σκεφτείτε το κι αλλιώς: ενώ κανείς εκδότης δεν θα έμπαινε στο σπίτι κάποιου άλλου να κλέψει ένα ωραίο βάζο, δεν θεωρεί ότι κι αυτό είναι κλοπή».
Εκδόσεις χωρίς πνευματικά δικαιώματα. Το θέμα δεν είναι μόνο τύπος, αλλά και ουσία, αφού πολύ συχνά οι παράνομες εκδόσεις παρουσιάζουν αποσπασματικά τα κλασικά κείμενα και σε κακές μεταφράσεις.
Ο εκδοτικός κόσμος πιστεύει ότι το θέμα των πνευματικών δικαιωμάτων θα γίνεται πιο επίκαιρο όσο αναπτύσσεται το ψηφιακό βιβλίο, αφού κείμενα που ήταν χαμένα ή ξεχασμένα θα ξανάρθουν στην επιφάνεια. «Ολη αυτή η εξέλιξη θα επαναφέρει το θέμα ίσως και πιο έντονα, αφού βρισκόμαστε σε μια νέα κατάσταση», λένε.
Οι συγγραφείς–θύματα
Από τους κλασικούς συγγραφείς εκείνοι που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα κρούσματα παράνομων εκδόσεων είναι οι: Σκοτ Φιτζέραλντ, Τζον Στάινμπεκ, Ιταλο Καλβίνο, Ερνεστ Χέμινγουεϊ, Αλμπέρ Καμύ, Ντ. Χ. Λώρενς, Φώκνερ, Κολέτ, Βιρτζίνια Γουλφ, κ. ά. Από τους σύγχρονους, το μεγαλύτερο «θύμα» είναι ο Νόαμ Τσόμκι, αλλά και κείμενα, ομιλίες ή ανακοινώσεις και άλλων επιστημόνων, στοχαστών ή διανοητών, όπως, π. χ. οι John Mearsheimer και Stephen Walt, που οι απόψεις του για το ισραηλινό λόμπι και την πολιτική των ΗΠΑ κυκλοφορούν σε αυτοτελή έκδοση. Οι εκδότες πολύ εύκολα μπορούν να «κατεβάζουν» από το Διαδίκτυο κείμενα δημοσιευμένα στον ξένο Τύπο ή ανακοινώσεις, τα μεταφράζουν και τα εκδίδουν.
Της Ολγας Σελλα
Η Google ανακοίνωσε την ενσωμάτωση μεταφραστικής υπηρεσίας στη μηχανή αναζήτησης της. Το νέο εργαλείο θα δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να κατευθύνουν την αναζήτηση προς συγκεκριμένες γλώσσες και την εμφάνιση αποτελεσμάτων στη γλώσσα επιλογής.
Η λειτουργία αυτή διατίθεται και στην υπηρεσία Google Translate, ωστόσο τώρα γίνεται μέρος της βασικής μηχανής αναζήτησης της γνωστής αμερικανικής εταιρείας. «Σήμερα, όταν ψάχνεις για κάτι στη Google στη δική σου γλώσσα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις αυτή την επιλογή για αναζητήσεις στο Ίντερνετ σε άλλη γλώσσα», εξήγησαν οι Μορίν Χέιμανς και Τζεφ Τσιν, στελέχη της εταιρείας.
«Ενσωματώνουμε πλήρως τη λειτουργία στη μηχανή αναζήτησης, καθιστώντας ευκολότερη την αναζήτηση και ανάγνωση των αποτελεσμάτων από ιστοσελίδες όλου του Διαδικτύου, ακόμη και αν δεν είναι σε γλώσσα που κατανοεί ο χρήστης». Η εφαρμογή βρίσκεται στο μενού των επιπλέον επιλογών της μηχανής αναζήτησης, στο πάνω μέρος της σελίδας αποτελεσμάτων.
Οι λέξεις-κλειδιά μεταφράζονται σε γλώσσες που θεωρούνται σχετικές, όπως στα γαλλικά και τα ολλανδικά για μια αναζήτηση για το Βέλγιο, ενώ τα αποτελέσματα εμφανίζονται μεταφρασμένα στη γλώσσα του χρήστη. «Με τη χρήση αλγόριθμων επιλέγουμε τις καλύτερες γλώσσες μετάφρασης μιας αναζήτησης και στη συνέχεια εμφανίζουμε τα αποτελέσματα από αυτές τις σελίδες», δήλωσαν τα δύο στελέχη της εταιρείας σε σχετική δημοσίευση στο blog της εταιρείας.
Προς το παρόν η εφαρμογή εφαρμόζεται για ιστοσελίδες σε 51 διαφορετικές γλώσσες, ενώ θα εμφανίζει αποτελέσματα από μέχρι και πέντε γλώσσες κάθε φορά, σύμφωνα με τη Google.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από Γαλλικό Πρακτορείο
: aikker @ sch.gr
