4 Μαΐ 2008

Eλεύθερο λογισμικό

Ελεύθερο είναι το λογισμικό που ο καθένας μπορεί ελεύθερα – αλλά όχι απαραιτήτως δωρεάν – να χρησιμοποιεί, να αντιγράφει, να διανέμει και να τροποποιεί ανάλογα με τις ανάγκες του. Πρόκειται δηλαδή για ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης και χρήσης λογισμικού, το οποίο βασίζεται στην ελεύθερη διάθεση του πηγαίου κώδικα (ακολουθία δηλώσεων που γράφονται σε κατανοήσιμη από γλώσσα προγραμματισμού υπολογιστών), το οποίο παρέχει τη δυνατότητα αλλαγών ή βελτιώσεων ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες αυτού που το χρησιμοποιεί.

Στην ουσία, αποτελεί μια κίνηση – πρωτοβουλία πολιτών. Οπως μας λέει ο κύριος Θεόδωρος Καρούνος, ερευνητής του ΕΜΠ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο) «Πάνω από 17 εκατομμύρια προγραμματιστές σε όλο τον κόσμο συμβάλλουν ενεργά στη δημιουργία ενός δημόσιου αγαθού, αφιερώνοντας προσωπική εργασία από μία έως πολλές ώρες την εβδομάδα». Τα προγράμματα ελεύθερου λογισμικού που είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο αυτή τη στιγμή ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Τα πιο γνωστά όμως «περιορίζονται» σε περίπου είκοσι χιλιάδες, με χαρακτηριστικά παραδείγματα να αποτελούν τα Linux (αντίπαλο δέος των Windows), Firefox (αντίστοιχο του Internet Explorer) και Open Office (αντί του Windows Office).

Πολλοί όμως έχουν ισχυριστεί ότι το ανοιχτό λογισμικό είναι δύσχρηστο, τουλάχιστον όσον αφορά στους μη «μυημένους». Oπως υποστηρίζει ο κύριος Καρούνος: «Το ανοιχτό λογισμικό διαθέτει κάποια προϊόντα που είναι εύκολο να τα χρησιμοποιήσει κανείς και άλλα που είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν. Το πιο απλό και το πιο γνωστό είναι το FireFox, που το χρησιμοποιούν εκατομμύρια χρήστες σε ολόκληρο τον κόσμο και είναι ένα απλό πρόγραμμα που το κατεβάζει κανείς και το εγκαθιστά. Υπάρχουν όμως πιο δύσκολα προγράμματα, όπως είναι το λειτουργικό που είναι εναλλακτικό των Windows». Ή τουλάχιστον έτσι είχαν μέχρι τώρα τα πράγματα, αφού «με την προσπάθεια του Bundu (ειδική έκδοση του Linux), που είναι πλέον αρκετά ή εξίσου απλή με τα Windows, διαφαίνεται μια έκρηξη της χρήσης του ελεύθερου λογισμικού».

Η τάση για το ελεύθερο λογισμικό είναι άλλωστε παγκόσμια, αφού εξυπηρετεί με την ευρύτερη έννοια το κοινό συμφέρον. Ενας από τους λόγους που συμβάλλουν στην ανοδική πορεία του ελεύθερου λογισμικού είναι η τοπική ανάπτυξη. «Οταν χρησιμοποιείς ευρύτατα στην τοπική οικονομία ένα ανοιχτό λογισμικό, οι πόροι φεύγουν από την καταβολή δικαιωμάτων για τις άδειες χρήσης και πάνε στην τεχνική υποστήριξη», μας λέει ο κύριος Καρούνος. Παρά την παγκόσμια τάση, όμως, ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η διάδοση του ελεύθερου λογισμικού είναι και η έλλειψη – αντίστοιχης με το κλειστό τουλάχιστον – τεχνικής υποστήριξης. Κάτι που αποδέχεται και ο Θεόδωρος Καρούνος. «Ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αν δούμε το όλο θέμα ως σύνδρομο της πλειοψηφίας. Αν κάποιοι χρησιμοποιούμε ένα προϊόν και είμαστε εξοικειωμένοι με αυτό, λειτουργεί η δύναμη της συνήθειας, η οποία δεν μας επιτρέπει να ψάξουμε κάτι άλλο, κάτι εναλλακτικό και να πειραματιστούμε μαζί του».

Πάντως, η βασική, η μεγαλύτερη επιτυχία του έγκειται στα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι ίδιοι οι προγραμματιστές για να παράγουν λογισμικό, ένα κομμάτι στο οποίο μέχρι στιγμής το ελεύθερο λογισμικό ηγεμονεύει, έχοντας ποσοστά χρήσης 70%. Και ο λόγος, σύμφωνα με τον κύριο Καρούνο, οφείλεται στο ότι «είναι πιο αποτελεσματικό για κάποιον προγραμματιστή να δουλεύει με εργαλεία ανοιχτού λογισμικού. Γιατί; Φανταστείτε έναν μηχανικό που προσπαθεί να διορθώσει ένα αυτοκίνητο με το καπό… κλειδωμένο».

Συνέδριο

3ο Συνέδριο για το Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα
▪ 27 και 28 Μαΐου 2008
▪ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
▪ Διοργανώνεται από το e-businessforum, το ΕΔΕΤ (Εθνικό Δίκτυο Ερευνας και Τεχνολογίας) και την κοινότητα ΕΛ/ΛΑΚ (Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα). Θα παρευρεθούν σημαντικοί προσκεκλημένοι όπως ο Mathias Bauer (Open Office). Περισσότερες πληροφορίες και εγγραφές στην ιστοσελίδα http://conf.ellak.gr

Το μέλλον
Σήμερα στον κόσμο είναι εγκατεστημένοι και λειτουργούν περί το ένα δισεκατομμύριο υπολογιστές. Από αυτούς περίπου το ενενήντα τοις εκατό λειτουργεί με Windows, ένα ποσοστό τρία με τέσσερα τοις εκατό με Macintosh και το υπόλοιπο με Linux. Στην επόμενη πενταετία οι υπολογιστές προβλέπεται να διπλασιαστούν, δηλαδή να γίνουν δύο δισεκατομμύρια. Αυτοί που θα τους χρησιμοποιούν θα είναι κυρίως στο Δεύτερο και στον Τρίτο Κόσμο, αφού οι υπολογιστές πλέον θα είναι πιο φτηνοί και με ελεύθερο λογισμικό (παράδειγμα και το pc των εκατό δολαρίων). Οι εκτιμήσεις λένε ότι για το επόμενο δισεκατομμύριο υπολογιστών θα ισχύει ακριβώς το αντίθετο με ό,τι ισχύει σήμερα. Θα λειτουργεί δηλαδή το ενενήντα τοις εκατό με ελεύθερο λογισμικό και αυτό θα συμβεί για καθαρά τεχνικούς και επιχειρηματικούς λόγους.

Στην εκπαίδευση
Η εκπαίδευση είναι ένας κατεξοχήν χώρος που το Ελεύθερο Λογισμικό και το Linux έχουν πολλά να προσφέρουν, παρέχοντας σε διδασκόμενους και διδάσκοντες ένα ανοιχτό εργαλείο. Εργαστήρια και φοιτητές των ελληνικών πανεπιστήμιων ήδη προωθούν με επιμονή τη χρήση του, αναπτύσσοντας λογισμικά, διοργανώνοντας σεμινάρια εγκατάστασης, δημιουργώντας κοινότητες και παρέχοντας νέα και συμβουλές. Η πολύ καλά οργανωμένη Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού του ΕΜΠ διαθέτει στην ιστοσελίδα της (http://foss.ntua.gr) μια σειρά χρηστικών συμβουλών για τους αρχάριους, αλλά και συγκεντρώνει όλα τα νέα δεδομένα για τους πιο προχωρημένους. Από τα ιδρύματα που υποστηρίζουν τo ελεύθερο λογισμικό είναι επίσης τα Πανεπιστήμια Μακεδονίας (http://opensource.uom.gr), Πειραιά (http://rainbow.cs.unipi.gr), το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (http://foss.math.aegean.gr), Κρήτης (http://www.ellak.tuc.gr) κ.ά., ενώ στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και ΤΕΙ, όπως της Θεσσαλονίκης (http://www.it.teithe.gr), Λάρισας (http://linuxteam.teilar.net) κ.λπ.

Χρήσιμες συμβουλές
Ελέγξτε αν μαζί με το λογισμικό υπάρχει αντίγραφο της άδειας GNU GPL, που είναι αυτή τη στιγμή η κυρίαρχη άδεια του λογισμικού ανοικτού κώδικα. Δείτε επίσης αν διατίθεται αντίγραφο του πηγαίου κώδικα και βεβαιωθείτε ότι ο διανομέας δεν ισχυρίζεται ότι διαθέτει τα αποκλειστικά δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Είναι απαραίτητο ο κώδικας να περιλαμβάνει τα απαραίτητα scripts για τον έλεγχο μεταγλώττισης και εγκατάστασης. Αν διατίθεται αλυσίδα εργαλείων βεβαιωθείτε ότι ο πηγαίος κώδικας διατίθεται και για αυτήν.

Από τις λειτουργίες που εύκολα γίνονται με ελεύθερο λογισμικό είναι το σερφάρισμα στο Ιντερνετ (πιο γνωστός ελεύθερος browser ο Firefox), η ανάγνωση email με φίλτρο spam, η επεξεργασία εικόνων (με αγαπημένο το Gimp) και οι εφαρμογές γραφείου (με πιο δημοφιλή το OpenOffice).

Εξειδικευμένα προγράμματα γραμμένα για windows (συνήθως πολυμέσων) δεν «τρέχουν» με ελεύθερο λογισμικό όπως το Linux. Σε πολλές περιπτώσεις θα βρείτε αντίστοιχο ελεύθερο πρόγραμμα, συνήθως όμως με λιγότερες δυνατότητες.

Η χρήση hardware σχεδιασμένου για windows είναι δύσκολη και μπορεί να επιτευχθεί μόνο από καλούς γνώστες του Linux. Καλή εξοικείωση με το ελεύθερο λογισμικό απαιτούν και τα εμπορικά παιχνίδια. Eχουν ήδη εμφανιστεί ελεύθερα προγράμματα που επιτρέπουν σε μερικά παιχνίδια γραμμένα για windows να τρέξουν στο Linux.

ΝΤΑΡΑΔΗΜΟΥ ΑΡΕΤΗ
Ελεύθερος Τύπος

Δεν υπάρχουν σχόλια: