27 Ιαν 2009

Μέσα σε πρασινο λοφο Λυρικη και Βιβλιοθηκη

«Εξαφανισμένα» σε πάρκο 166 στρεμμάτων θα είναι τα κτίριά τους. Ο κορυφαίος αρχιτέκτονας Ρέντσο Πιάνο παρουσίασε το Σάββατο την εντελώς «πράσινη» και πρωτοποριακή για την Ελλάδα προμελέτη του.

Μια ανηφορική πράσινη πλαγιά, που κόβεται απότομα, θαρρείς από το θαλάσσιο κύμα. Ενας μικρός λόφος, που θα μπορεί ο καθένας να τον περπατάει και να θαυμάζει, στο ψηλότερο σημείο του, θέα εκπληκτική: τη θάλασσα από τη μια και την Αθήνα ολόκληρη με τον Παρθενώνα από την άλλη. Κάτω από την πλαγιά θα χτιστούν με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας η νέα Εθνική Λυρική Σκηνή και η νέα Εθνική Βιβλιοθήκη.

«Δεν μ' αρέσουν καθόλου τα κτίρια που φοβίζουν τους ανθρώπους ή επιβάλλουν με το ζόρι την παρουσία τους», είπε ο Ρέντσο Πιάνο. Δεν έπεισε τους «καταληψίες» της Αρχιτεκτονικής Σχολής, που ύψωσαν «πανό»: «Οχι άλλο τσιμέντο»

Ναι. Ο διάσημος Ιταλός αρχιτέκτονας Ρέντσο Πιάνο θα «σηκώσει» το πάρκο «Σταύρος Νιάρχος» των 166 στρεμμάτων στο Φαληρικό Δέλτα και θα βάλει τα κτίρια από κάτω. Γνωρίζοντας κανείς το «πράσινο» πρωτοποριακό έργο του ανά τον κόσμο, ανέμενε μια τέτοια πρόταση.

Η επιλογή του είναι «πρακτική αλλά και συμβολική», όπως εξήγησε με νόημα, το Σάββατο το πρωί, στο Ζάππειο. «Θέλαμε ν' αποδείξουμε ότι σ' αυτή την πλευρά του πλανήτη μπορούμε να φτιάξουμε κάτι που θα σέβεται τη γη και το περιβάλλον. Η γη είναι εύθραυστη και η αρχιτεκτονική δεν θα πρέπει να είναι επιθετική. Δεν μ' αρέσουν καθόλου τα κτίρια που φοβίζουν ούτε εκείνα που επιβάλλουν με το ζόρι την παρουσία τους», εξήγησε ο 71χρονος δημιουργός.
Γι' αυτό και τα δικά του θα τα εξαφανίσει. Θα τα εγκιβωτίσει μέσα στις πέτρες του λόφου του. Οι κάτοικοι της Καλλιθέας θα βλέπουν ένα πράσινο βουνό. Ενώ οι οδηγοί της παραλιακής οδού το εντυπωσιακό ρετιρέ ενός κτιρίου, κρυμμένου μέσα στον βράχο.

Εκεί, στο ψηλότερο σημείο του λόφου, 30 μέτρα από την επιφάνεια, θα τοποθετήσει το αναγνωστήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Θα το επιστεγάζει η πιο πράσινη οροφή της Ευρώπης, μια τεράστια ενιαία κατασκευή, που θα αποτελείται από σειρές αλλεπάλληλων και διασυνδεδεμένων φωτοβολταϊκών κυψελών. Αυτές θα καλύψουν τις ενεργειακές ανάγκες του κτιριακού συγκροτήματος, αξιοποιώντας τις «πράσινες» πηγές ηλιακής και αιολικής ενέργειας.

Μια ανηφορική, πράσινη πλαγιά, που ο καθένας θα μπορεί να την περπατάει για να θαυμάσει από την κορυφή της τη θέα: Αθήνα και Σαρωνικό. Από κάτω θα χτιστούν με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας Λυρική και Εθνική Βιβλιοθήκη

Γι' αυτό άλλωστε και το ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», που χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου το έργο, θα ζητήσει να πιστοποιηθεί από το σύστημα αξιολόγησης κτιρίων LEED (Leadership in Energy and Environmental Design). Ο Ρέντσο Πιάνο εκμεταλλευόμενος στο έπαρκο τους φυσικούς πόρους της περιοχής θα παραδώσει ένα ενεργειακά αυτόνομο σύμπλεγμα κτιρίων, που θα παράγει μηδέν ρύπους. Κάτω από την πράσινη οροφή («φανταστείτε την σαν δαντέλα που πετά στον ουρανό») και πάνω από τα κτίρια οι επισκέπτες θα μπορούν να περπατούν και να απολαμβάνουν τη θέα και το θαλασσινό αεράκι...

Απλός, προσηνής, μεστός, απέδειξε με τον καλύτερο τρόπο στο επίσημο κοινό του (Κ. Καραμανλής, Λ. Ζαγορίτης, Αντ. Σαμαράς, Α. Σπηλιωτόπουλος, Μ. Βαρβιτσιώτης, Ν. Κακλαμάνης) ότι τα μεγάλα λόγια είναι φτώχεια. «Μ' αρέσει που ένα τόσο μεγάλο έργο θα γίνει στην Καλλιθέα, που δεν είναι από τις πλούσιες περιοχές της Αθήνας», τόνισε. Η λέξη Καλλιθέα, άλλωστε, του έδωσε την έμπνευση. «Της έκλεψαν και την καλή της θέα και το νερό. Ας της τα ξαναδώσουμε πίσω», είπε. «Εξάλλου, όπως γνωρίζετε καλύτερα από μένα, το Φάληρο ήταν ο πρώτος λιμένας των Αθηνών και η γη που θα στεγάσει το έργο ήταν κάποτε νερό. Η δύναμη της τοπογραφίας (σ.σ. το είπε στα ελληνικά) της περιοχής και το φως ορίζουν το κόνσεπτ μας».

Κι αν βρεθούν αρχαία; «Δεν θα είναι τόσο τραγικό. Αντίθετα θα εμπλουτίσει τη γνώση μας και θα κάνει πιο ενδιαφέρουσα τη δουλειά μας», απάντησε. «Θεωρώ, πάντως, απίθανο αυτό το ενδεχόμενο, καθώς στην αρχαιότητα η περιοχή ήταν θάλασσα».

Στο κομμάτι κατά μήκος της λεωφόρου Συγγρού (που είναι και το μεγαλύτερο μέτωπο του πάρκου) θα δημιουργήσει ένα τεράστιο κανάλι μήκους ενός χιλιομέτρου (πλάτος 30 μ.). Αφ' ενός θα λειτουργεί ως αντιπλημμυρικό έργο, αφ' ετέρου θα επιτρέπει στους επισκέπτες ακόμη και να κάνουν μαθήματα ιστιοπλοΐας! Μπροστά από το κανάλι και στο τελείωμα του Πάρκου θα τοποθετήσει την Εσπλανάδα. Το νερό της θα συνδέεται νοητά με τη θάλασσα απέναντι, καθώς μεσολαβούν οι παραλιακοί λεωφόροι υψηλής κυκλοφορίας και θα ήταν αδύνατο να τις «κόψουμε στη μέση», όπως είπε

Εθνική βιβλιοθήκη που «πετά»

«Ολοι εδώ μιλάνε για την όπερα», ανέφερε ο αρχιτέκτονας. «Αυτή όμως είναι δεδομένη. Εκείνο που μας απασχολεί περισσότερο είναι η Εθνική Βιβλιοθήκη, γιατί αυτή πρέπει να την εφεύρουμε. Να σκεφτούμε, δηλαδή, ένα νέο είδος βιβλιοθήκης για μια πόλη σαν την Αθήνα και την ιστορία της. Για παράδειγμα, την βιβλιοθήκη του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού στο Παρίσι μπορεί να την επισκέπτονται 15.000 άτομα την ημέρα, σήμερα όμως θεωρείται ξεπερασμένη. Η έρευνά μας (στις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες της Αμερικής) στρέφεται στον νέο ρόλο της βιβλιοθήκης τον 21ο αιώνα. Να είναι η πιο μοντέρνα βιβλιοθήκη που μπορούμε να σκεφτούμε, το σπίτι της έρευνας, της συνάντησης, της εκπαίδευσης. Το αναγνωστήριό της (living αντί για reading room, το ονόμασε) τοποθετείται συμβολικά στην οροφή, στο ψηλότερο σημείο των κτιρίων, και θα είναι λες και πετά πάνω από την πόλη».

Πάρκο εντελώς μεσογειακό

Για το Πάρκο «Σταύρος Νιάρχος» μίλησε η Αμερικανίδα αρχιτέκτονας τοπίου Ντέμπορα Νέβινς, που έχει αναλάβει να το σχεδιάσει. Θα περιλαμβάνει τη χλωρίδα της Μεσογείου και θα μιλά «κατευθείαν στις καρδιές των Ελλήνων». Κουτσουπιές, ελιές, πεύκα, μυρτιές, δεντρολίβανο είναι μερικά από τα φυτά που θα χρησιμοποιήσει. Στις άκρες του η φύτευση θα είναι πιο πυκνή, ενώ όσο πλησιάζει στο κτίριο θα αραιώνει για να θυμίζει τη βλάστηση στην ακροθαλασσιά.
Διαγώνια μονοπάτια θα δημιουργούν τις διαδρομές για τον επισκέπτη. Το πάρκο θα έχει και ανοιχτούς χώρους για εκδηλώσεις, ακόμη και για το πέταγμα του αποκριάτικου αετού. Ειδική μελέτη θα συνταχθεί για τους ήχους που θα δημιουργούν τα δέντρα του πάρκου, ενώ ήδη έχουν συμβουλευθεί Ισραηλινούς κηπουρούς για τα φυτά που αντέχουν χωρίς νερό και χρησιμοποιούνται στα κιμπούτς.

«Ολη η έκταση θα είναι το πάρκο», τόνισε ο Ρέντσο Πιάνο. «Γιατί χρειάζεστε χώρους ανοιχτούς για τους πολίτες».

  Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ

Παρατράγουδα από «καταληψίες»

Τα «διαπιστευτήριά» του στην αρχιτεκτονική κοινότητα της χώρα μας θέλησε να δώσει ο κορυφαίος Ρέντσο Πιάνο. Το απόγευμα του Σαββάτου, σε ένα κατάμεστο, μέσα και έξω, Μέγαρο Μουσικής παρουσίασε έργα-σταθμούς στην πορεία του και αποκάλυψε την αγάπη του για το υδάτινο στοιχείο, για το οποίο είπε ότι ενώνει τους λαούς. «Ηταν το πρώτο Ιντερνετ στην Ιστορία».

«Η αρχιτεκτονική είναι τέχνη σε κινούμενη άμμο», ανέφερε και φρόντισε από τώρα να κάνει σαφές ότι «για την καλή αρχιτεκτονική χρειάζεται σωστός αρχιτέκτονας, αλλά και συνεργάσιμος ιδιοκτήτης».
Επέλεξε να παρουσιάσει το «Μπομπούρ», το μουσείο στη Νέα Καληδονία με κτίρια-τοτέμ, που εναρμονίζονται στο φυσικό περιβάλλον και τη βιβλιοθήκη στη λεωφόρο Μάντισον της Νέας Υόρκης, με τη διαφάνεια, που θεωρεί μέσο επικοινωνίας ενός δημόσιου κτιρίου με τον περιβάλλοντα χώρο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Βιβλιοθήκη της Καλιφόρνιας, το αειφορικό κτίριο που δεν έχει ανάγκη κλιματιστικών στοιχείων! Το πετυχαίνει με μελετημένα ανοίγματα στην οροφή, που χρησιμοποιούνται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, αλλά κυρίως με τη φυτεμένη στέγη, με δένδρα που δεν έχουν ανάγκη από πότισμα. Επισήμανε ότι κανένα κτίριό του δεν επαναλαμβάνεται, αφού καθοριστικό στοιχείο στη σχεδιαστική του ιδέα είναι ο τόπος και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.
Η μυσταγωγία που επεφύλαξε ο κορυφαίος αρχιτέκτονας σημαδεύτηκε από ένα «φάουλ». Μόλις κατέβηκε από το βήμα, μικρή ομάδα νέων, που δήλωσε «Κατάληψη Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ», ξεδίπλωσε ένα κόκκινο πανό που έγραφε «Οχι άλλο τσιμέντο» και ανέβηκε στη σκηνή για να παρουσιάσει τις θέσεις της. Ηταν πραγματική ψυχρολουσία για το κοινό. Επικράτησε πανδαιμόνιο, με την πλειοψηφία να παραμένει σιωπηλή σε μια αίθουσα που κυριαρχούσαν τα γιουχαΐσματα.

Χ.ΤΖΑΝΑΒΑΡΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια: