21 Μαρ 2009

Tι ισχυει για την προσβαση στα δημοσια εγγραφα

1. Ποια είναι δημόσια έγγραφα;

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του νόμου 2690/1999 που ονομάζεται Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας («ΚΔΔιαδ»), δημόσια έγγραφα είναι τόσο τα διοικητικά έγγραφα όσο και τα ιδιωτικά έγγραφα που φυλάσσονται στις δημόσιες υπηρεσίες. Στην παρ. 1 του άρθρου 5 γίνεται μια ενδεικτική απαρίθμηση των διοικητικών εγγράφων και συγκεκριμένα «ως διοικητικά έγγραφα εννοούνται όσα συντάσσονται από τις δημόσιες υπηρεσίες, όπως εκθέσεις, μελέτες, πρακτικά, στατιστικά στοιχεία, εγκύκλιες οδηγίες, απαντήσεις της Διοίκησης, γνωμοδοτήσεις και αποφάσεις».

2. Πως ασκείται το δικαίωμα πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα;

Το άρθρο 5 παρ. 1 του ΚΔΔιαδ θεμελιώνει το δικαίωμα του κάθε ενδιαφερομένου, φυσικού ή νομικού προσώπου, στην ελεύθερη πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα χωρίς την επίκληση έννομου συμφέροντος. Η μοναδική προϋπόθεση για την άσκηση του δικαιώματος είναι η γραπτή αίτηση.

Η πρόσβαση όμως στα ιδιωτικά έγγραφα που φυλάσσονται στις δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι ελεύθερη για τον κάθε ενδιαφερόμενο. Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 5 απαιτείται η επίκληση ειδικού έννομου συμφέροντος και μάλιστα μόνο για τα ιδιωτικά έγγραφα που είναι σχετικά με υπόθεση τους η οποία εκκρεμεί σε αυτές ή έχει διεκπαιρεωθεί από αυτές.

Το δικαίωμα πρόσβασης ασκείται : α) με μελέτη του εγγράφου στο κατάστημα της υπηρεσίας, ή β) με χορήγηση αντιγράφου, εκτός αν η αναπαραγωγή τούτου μπορεί να βλάψει το πρωτότυπο. Η σχετική δαπάνη αναπαραγωγής βαρύνει τον αιτούντα, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Αν πρόκειται για πληροφορίες ιατρικού χαρακτήρα, αυτές γνωστοποιούνται στον αιτούντα με τη βοήθεια γιατρού, ο οποίος ορίζεται για το σκοπό αυτόν.

3. Πως εμπλέκεται η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων στο ζήτημα της πρόσβασης των δημοσίων εγγράφων;

Ο Ν. 2472/1997 για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εφαρμόζεται τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα. Προστατεύει δε μόνο φυσικά και όχι νομικά πρόσωπα. Η Αρχή δεν έχει εκ του νόμου άμεσα την αρμοδιότητα για το δικαίωμα πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα, όπως γίνεται σε άλλες χώρες (π.χ. Αγγλία) αλλά το αποκτά μόνο όταν εμπεριέχονται σε αυτά προσωπικά δεδομένα. Συνεπώς, η νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και η αντίστοιχη για την πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, είναι απαραίτητο να εφαρμόζονται παράλληλα στις περιπτώσεις όπου δημόσια έγγραφα αναφέρονται σε προσωπικά δεδομένα. Είναι προφανές ότι αυτή είναι και η πλειοψηφία των περιπτώσεων με αποτέλεσμα η Αρχή να δέχεται πληθώρα αιτήσεων τόσο από δημόσιες υπηρεσίες για τον τρόπο χειρισμού μιας αίτησης για πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα όσο και από αιτούντες στους οποίους δεν ικανοποιήθηκε το δικαίωμα πρόσβασης τους.

4. Τι ορίζει το άρθρο 5 του ΚΔΔιαδ για τα προσωπικά δεδομένα;

Το άρθρο 5 του ΚΔΔιαδ δεν κάνει ειδική αναφορά στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Στην παρ. 3 ορίζει ότι το δικαίωμα πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα τόσο της παρ. 1 όσο και της παρ. 2 «δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που το έγγραφο αφορά την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου, ή αν παραβλάπτεται απόρρητο το οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις».

Η Αρχή με τις με αριθ. 53/2000 και 32/2005 αποφάσεις της έκρινε ότι η έννοια της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής της παρ. 3 του άρθρου 5 του ΚΔΔιαδ είναι ακόμα στενότερη της έννοιας των προσωπικών δεδομένων και κατά συνέπεια δεν ταυτίζονται. Συγκεκριμένα, το άρθρο 2 περ. α και β του Ν. 2472/1997 ορίζει ως α) “Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα”, κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων. Δεν λογίζονται ως δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα στατιστικής φύσεως συγκεντρωτικά στοιχεία, από τα οποία δεν μπορούν πλέον να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των δεδομένων. β) “Ευαίσθητα δεδομένα”, τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε ένωση, σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνική πρόνοια και τη ερωτική ζωή, καθώς και τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες.

5. Πρακτικά συμπεράσματα από το συνδυασμό του άρθρου 5 του ΚΔΔιαδ και των διατάξεων του Ν. 2472/1997

1. Όταν τα δημόσια έγγραφα περιέχουν προσωπικά δεδομένα του ίδιου του αιτούντος, δηλαδή του υποκειμένου των δεδομένων, τότε το δικαίωμα πρόσβασης είναι αδιαμφισβήτητο και απόλυτο (άρθρο 5 του ΚΔΔιαδ σε συνδυασμό με το άρθρο 12 του Ν. 2472/1997). Εάν το εν λόγω δημόσιο έγγραφο περιέχει πληροφορίες που βάσει ειδικότερων διατάξεων έχουν χαρακτηρισθεί ως απόρρητες ή υπάρχουν τυχόν δικαιώματα πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας (άρθρο 5 παρ. 5 του ΚΔΔιαδ), τότε αφαιρούνται εφόσον είναι δυνατό να διαχωριστούν οι πληροφορίες αυτές ή σε αρνητική περίπτωση, μπορεί η δημόσια υπηρεσία να χορηγήσει βεβαίωση χωρίς να κάνει αναφορά στις παραπάνω πληροφορίες.

2. Εάν τα δημόσια έγγραφα περιλαμβάνουν προσωπικά δεδομένα τρίτων προσώπων, τότε εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ν. 2472/1997 και ειδικότερα των άρθρων 4, 5 παρ. 2 εδ. β και ε, 7 παρ.2 και 11 παρ.3 του Ν. 2472/1997. Η Αρχή στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να γνωμοδοτήσει προς τις δημόσιες αρχές σύμφωνα με το άρθρο 2 περ. ζ, να επιτρέψουν ή να απαγορεύσουν την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα.

Σε κάθε περίπτωση, απαραίτητη προϋπόθεση για τη γνωμοδότηση της Αρχής είναι η αίτηση της δημόσιας υπηρεσίας ή αίτηση του ενδιαφερομένου αφού προηγουμένως έχει λάβει γραπτή αρνητική ή μη ικανοποιητική απάντηση από την αρμόδια δημόσια υπηρεσία στην οποία έχει υποβληθεί η αίτηση του.

6. Ενδεικτικές αποφάσεις της ΑΠΔΠΧ για την πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα

Είναι επιτρεπτή η πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα συνυποψηφίων στα πλαίσια διαγωνισμών που διεξάγουν δημόσιοι φορείς (Απόφαση 17/02, 56/03, 40/05)

Είναι κατ’ αρχάς επιτρεπτή η πρόσβαση σε άδεια λειτουργίας καταστήματος τρίτου προσώπου (Απόφαση 40/02, απαντητικό έγγραφο 3907/05)

Είναι επιτρεπτή η πρόσβαση σε δημοσία έγγραφα που περιέχουν προσωπικά δεδομένα τρίτων προσώπων που άπτονται της δημόσιας παρουσίας τους (Απόφαση 53/2000, 32/05, απαντητικό έγγραφο 2626/06, 1448/06)

Είναι κατ’ αρχάς επιτρεπτή η πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα που αναφέρονται σε πληροφορίες σχετικές με το περιβάλλον (Γνωμοδότηση 1/06)

Είναι επιτρεπτή η πρόσβαση υποψηφίων διαγωνισμών του ΑΣΕΠ ή γενικά δημόσιων διαγωνισμών στα γραπτά δοκίμια τους καθώς και υποψηφίων πανελλαδικών εξετάσεων στα γραπτά δοκίμια τους (40/06, 66/06)

7. Ποιο είναι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα ;

Ο νόμος 3448/2006 για την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών ενσωματώνει στη σχετική κοινοτική οδηγία 2003/1998 και καθιερώνει το θεσμικό πλαίσιο για την περαιτέρω χρήση εγγράφων που εκδίδουν και βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημοσίου τομέα.

8. Σχετικά links

Ευρωπαίος Επίτροπος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων: http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/edps/lang/en/pid/21

Αρχή Προστασίας Δεδομένων της Αγγλίας: http://www.ico.gov.uk/

via

Δεν υπάρχουν σχόλια: