22 Σεπ 2009

Χωρις βιβλια: «Φαρεναιτ 451» του Φρανσουα Τριφο ξαναπροβαλλεται σε επανεκδοση

Ολοκληρωτισμός χωρίς όνομα.

Ενας εφιάλτης και ταυτόχρονα κατάθεση αγάπης για το βιβλίο από τον ουμανιστή Τριφό στο κλασικό «Φαρενάιτ 451».

Ο Φρανσουά Τριφό περιγράφει ένα Ολοκαύτωμα που έχει στόχο τα βιβλία και τους αναγνώστες, μεταφέροντας ρεαλιστικά στην οθόνη το ομότιτλο μυθιστόρημα του Ρέι Μπράντμπερι.

Στο φουτουριστικό «Φαρενάιτ 451» (1966) η γραφή και η ανάγνωση είναι ένας απαγορευμένος κώδικας επικοινωνίας. Τα βιβλία είναι η μεγάλη απειλή για την εξουσία και ο άνθρωπος, που έχει ξεχάσει να διαβάζει, ένα άβουλο γρανάζι σε μια ομοιόμορφη και πειθαρχημένη κοινωνία. Τα φλογοβόλα καίνε βιβλία. Παράλληλα, τα αντικαταθλιπτικά χάπια και οι οθόνες της τηλεόρασης, που παίζουν κάτι σαν διαδραστική σαπουνόπερα, προοιωνίζονται τον θαυμαστό νέο κόσμο του μέλλοντος.

Το «Φαρενάιτ 451» είναι ένας εφιάλτης χωρίς τίτλο, αλλά με μια φευγαλέα αίσθηση μοντερνισμού. (Η ταινία αρχίζει με διαδοχικά ζουμ σε κεραίες τηλεόρασης σε στέγες σπιτιών και με ένα σπικάζ με το οποίο ανακοινώνονται, σαν από μεγάφωνο σε στρατόπεδο, ο τίτλος της ταινίας και τα ονόματα των συντελεστών της.) Ενα σχόλιο για τον ολοκληρωτισμό, που εδώ δεν έχει ευδιάκριτη ετικέτα (η σημειολογία της ταινίας παραπέμπει άλλοτε στους ναζί και άλλοτε στον Στάλιν) και μια κατάθεση αγάπης για το βιβλίο από τον ουμανιστή Τριφό. Σε αυτόν τον εφιάλτη τα βιβλία καίγονται γιατί ο άνθρωπος πρέπει να ξεχάσει να ονειρεύεται. «Τα βιβλία δεν έχουν να πουν τίποτα. Είναι ιστορίες για ανθρώπους που δεν υπήρξαν. Αυτοί που τα διαβάζουν θέλουν να ζήσουν με τρόπους που δεν θα μπορέσουν», αποφαίνεται ένας αρχιπυροσβέστης.

Μια μικρή λεπτομέρεια. Στο «Φαρενάιτ 451», οι πυροσβέστες δεν είναι για να σβήνουν φωτιές, αλλά για να βάζουν φωτιές σε βιβλία. Ενας απ’ αυτούς, ο Μόνταγκ, ανακαλύπτει ποιος πραγματικά είναι όταν μια μέρα θα γνωρίσει τυχαία μια ακτιβίστρια που μοιάζει με την καταθλιπτική γυναίκα του. Ο Μόνταγκ νιώθει μια παράξενη έλξη προς την άγνωστη γυναίκα και στη συνέχεια δοκιμάζει κρυφά να συλλαβίσει τον πρόλογο ενός βιβλίου του Ντίκενς. Μετά τον πειρασμό έρχεται ο εθισμός και ο ίλιγγος. Ο Τριφό διηγείται την ιστορία του καλού πυροσβέστη Μόνταγκ σαν ένα θρίλερ επιστημονικής φαντασίας με χιτσκοκικό σασπένς.

Η πρώτη έγχρωμη ταινία του Φρανσουά Τριφό είναι αγγλική παραγωγή και έχει ως πρωταγωνιστές τον Οσκαρ Βέρνερ και την Τζούλι Κρίστι. Το σενάριο βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του Ρέι Μπράντμπερι. Η εξαιρετική φωτογραφία είναι του Νίκολας Ρεγκ και η μουσική του Μπέρναρντ Χέρμαν. Σε ένα μέλλον που δεν προσδιορίζεται, οι άνθρωποι απαγορεύεται να γράφουν και να διαβάζουν και η γλώσσα διδάσκεται μόνον προφορικά. Η τηλεοπτική εικόνα, που χρησιμοποιείται για κρατική προπαγάνδα και αποχαύνωση, έχει επιβληθεί. Τα βιβλία καίγονται από ομάδες πυροσβεστών και οι αναγνώστες διώκονται. Οσοι ξεφεύγουν από τους πυροσβέστες, βρίσκουν καταφύγιο σε ένα δάσος. Εκεί, ο καθένας από τους αυτοεξόριστους αναγνώστες απομνημονεύει το αγαπημένο του βιβλίο. Στην κλίμακα Φαρενάιτ, το 451 είναι οι βαθμοί που αντιστοιχούν στη θερμοκρασία ανάφλεξης του χαρτιού.

Του Δημητρη Μπουρα

Δεν υπάρχουν σχόλια: