10 Μαρ 2010

ΟΙ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη*

Οποιοδήποτε εκπαιδευτικό σύστημα, αν δεν υποστηρίζεται από  ένα καλό σύστημα δικτύου βιβλιοθηκών  στα σχολεία, είναι καταδικασμένο  να αποτύχει γρηγορότερα και από  τις άλλες εγγενείς αδυναμίες  του. Η σχολική βιβλιοθήκη -πρώτιστη και μέγιστη ανάγκη- δεν είναι  μια αόριστη νεφελώδης ιδέα-παραγέμισμα συστήματος, είναι στήριγμά του. Η σχολική βιβλιοθήκη δεν αρκεί να προβλέπεται, πρέπει να έχει εμπλακεί οργανικά στις πτυχές του σχολικού προγράμματος προβλεπόμενου από το όλο εκπαιδευτικό σύστημα. 

Η βιβλιοθήκη είναι εκπαιδευτικός παράγων σε ένα σχολείο εφόσον τηρεί ένα καλά εκπονημένο πρόγραμμα. Πρέπει να είναι προσιτή στους μαθητές και στο εκπαιδευτικό προσωπικό. Η απρόσκοπτη χρησιμοποίηση του υλικού της και η προώθησή του προς τους μαθητές, από το σχολικό πρόγραμμα και από το προσωπικό, είναι επιβεβλημένη. Η βιβλιοθήκη στο σχολείο υποβοηθεί τον μαθητή και συμβάλλει στη διεύρυνση των γνώσεών του με τα εξωσχολικά βιβλία που παρέχει πλουσιοπάροχα. Αποτελεί αντίδοτο στο πειθαναγκαστικό σύστημα ανάγνωσης των ατελών σχολικών βιβλίων και των φτηνών, πρόστυχων εκδόσεων του περιπτέρου. Ένα ευφάνταστο, ρεαλιστικό, διαρκώς βελτιούμενο εκπαιδευτικό σύστημα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις λειτουργίας μιας σχολικής βιβλιοθήκης αποβλέποντας στη μεγαλύτερη αξιοποίησή της.

Η συναισθηματική αγωγή των μαθητών μέσα από την ανάγνωση και τη μελέτη βιβλίων, η αλληλεπίδραση προφορικού και γραπτού λόγου μέσα από τις παρουσιάσεις και συζητήσεις θεμάτων που οργανώνονται στη σχολική βιβλιοθήκη, οι παρουσιάσεις βιβλίων σε θεματικές εκθέσεις, η προβολή του βιβλίου από την τηλεόραση και το διαδίκτυο, η αντιμετώπιση της βίας και της επιθετικότητας στο σχολείο μέσα από σειρά ενημερωτικών και επιμορφωτικών σεμιναρίων είναι μερικά από τα ζητήματα που οφείλει να προωθεί και να καλλιεργεί μια σχολική βιβλιοθήκη.

Η πρόοδος  της τεχνολογίας, τα καινούργια μέσα πολιτισμού, η τηλεόραση, οι Η/Υ, το διαδίκτυο και οι ψηφιακοί δίσκοι έχουν γίνει κομμάτι της ζωής των σύγχρονων παιδιών και θα μπορούσαν να διαδραματίσουν γενικότερα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας μέσω της εικόνας. Δημιουργούνται βέβαια άλλες παράμετροι πηγής προβλημάτων οι οποίες στο πλαίσιο αυτής της παρουσίασης δεν ενδείκνυται να αναλυθούν αφού το θέμα αυτό είναι πολυδιάστατο. Υπάρχει λοιπόν στο εξής ο κίνδυνος παραγκώνισης του βιβλίου. Μήπως τελικά θα καταντήσει κι αυτό μουσειακό έκθεμα;

Ο γνωστός επιστήμονας του 20ου αιώνα Αλμπέρτ Αϊνστάιν είπε κάποτε πως η φαντασία είναι πιο σημαντική από τη γνώση. Κάποτε ζήτησε την συμβουλή του μια μητέρα για το πώς θα βοηθούσε τον γιό της να γίνει επιστήμονας κι ο Αϊνστάιν τη συμβούλεψε να διαβάζει παραμύθια. Το παραμύθι βοηθά τα παιδιά να δημιουργούν με τη φαντασία τους τους ήρωες της ιστορίας με τον δικό τους συναισθηματικό τρόπο και συνάμα να μαθαίνουν τη ζωή και την κουλτούρα των προγόνων τους. Τίποτα δεν εμποδίζει λοιπόν τη συνύπαρξη τεχνολογίας-βιβλίου, με την προϋπόθεση αυτό να γίνει σε σωστές βάσεις χωρίς να προωθείται το ένα εις βάρος του άλλου.

Η ιδέα  να δημιουργήσουν  οι μαθητές και οι μαθήτριες διηγήματα  με αφορμή ένα περιστατικό που έφτασε σ' αυτούς από τη γιαγιά ή τον παππού, το θείο, ένα γειτονικό ή όχι πρόσωπο και τους εντυπωσίασε ή με αφορμή μια καθαρά φανταστική πλοκή, σε οποιοδήποτε χώρο και χρόνο μπορεί να «σηματοδοτηθεί» από λέξεις - κλειδιά , ως δείκτες στους δρόμους της φαντασίας.

Η προσπάθεια  αυτή ξεκινά από την πεποίθηση  πως ο καλύτερος τρόπος για  να καταλάβεις την αξία ενός  βιβλίου είναι να προσπαθήσεις  να γράψεις ένα βιβλίο. Έτσι  μπαίνεις και στον κόπο να  σκεφτείς πάνω στις αφηγηματικές  τεχνικές: Ως τι θα συμμετέχω  στη δράση; (εξωτερική - εσωτερική εστίαση , παντογνώστης αφηγητής ή δρων πρόσωπο;). Πού και πότε εξελίσσεται η δράση; (αφηγηματικός χώρος και χρόνος). Από ποια χρονική βαθμίδα την αντιμετωπίζω; Την αντιλαμβάνομαι ως τώρα (γραμμική αφήγηση), την αναδιηγούμαι (ανάδρομη αφήγηση) ή την προβλέπω (πρόδρομη); Την αναπαριστώ με διάλογο-μίμηση , περιγραφή  ή αφήγηση;

Μια άλλη σημαντική  πτυχή αυτού του εγχειρήματος είναι να ανιχνεύσουν οι  εκπαιδευτικοί  αυτό που κρύβεται στο μυαλό των  μαθητών τους. Είναι ο Όμηρος, ο Πλούταρχος, ο Σιδηρόπουλος, ο Αινστάιν, ο Σεφέρης, το χημικό σύμβολο του Πυριτίου, το πυθαγόρειο θεώρημα, η τήξη του σιδήρου, ή μια περιπέτεια , ένα παραμύθι, μια ρομαντική ιστορία, ο φόβος για τον κόσμο των μεγάλων, το δέος μπροστά σε μυστήρια...

Ας μη θεωρήσουμε λοιπόν πως η παιδαγωγική σχέση είναι μονόδρομος, όπου αποκλειστικά ο «αλάνθαστος», «έμπειρος»  ενήλικας «φωτίζει» τον άπειρο έφηβο και ας ακούσουμε τη δική του φωνή. Οι ιδέες των εφήβων, εξάλλου, πολλές φορές είναι πραγματικά πολύτιμες.

Θλιβερή έκπληξη αποτελεί  η συνήθως  μικρή συμμετοχή των μαθητών σε τέτοιους  άτυπους «διαγωνισμούς διηγήματος». Σχηματίζει κανείς  την άποψη πως οι μαθητές δεν έχουν πεισθεί ότι έχουν λόγο, και αυτός αξίζει.

Τα δεδομένα προβλήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού  συστήματος δεν θα ήταν σωστό να αποτελέσουν τροχοπέδη για οποιαδήποτε πρωτοβουλία που κινείται στα πλαίσια της αναβάθμισης και του εκσυγχρονισμού του σχολείου.  Χρειάζεται να παλέψουμε όλοι για την επίτευξη όλων εκείνων των προϋποθέσεων που θα δημιουργήσουν τις συνθήκες για την ορθή λειτουργία των σχολικών βιβλιοθηκών, αλλά ο αγώνας αυτός χρειάζεται να μην αποκλείει ούτε να αποθαρρύνει οποιαδήποτε θετική πρωτοβουλία από όπου και αν προέρχεται.

* Φιλόλογος-ιστορικός (Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Βυζαντινής Ιστορίας απ΄το Α.Π.Θ.)  Υπεύθυνης Σχολικής Βιβλιοθήκης 2ου Ε.Π.Α.Λ.  Τρικάλων

Δεν υπάρχουν σχόλια: