11 Σεπ 2012

Καινοτόμες υπηρεσίες για βιώσιμες βιβλιοθήκες

του Νικόλαου Ταιγανίδη

Φαίνεται δύσκολο τώρα να φανταστούμε έναν κόσμο χωρίς το Διαδίκτυο. Δεδομένου την ευρεία αποδοχή του στη δεκαετία του 1990, το Διαδίκτυο έχει συνδεθεί άρρηκτα με κάθε πτυχή της ανθρώπινης ύπαρξης,επηρεάζοντας και κατά κάποιο τρόπο αναμόρφωνοντας κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής. Αλλάζοντας τα πρότυπα επικοινωνίας μας, τον τρόπο που αναζητάμε πληροφορίες, τον τρόπο που σκεφτόμαστε και σε ορισμένες περιπτώσεις τον τρόπο που ενεργούμε. Είναι εξαιρετικά απίθανο κάποιος να βρει ένα πρόσωπο που εργάζεται σε μια βιβλιοθήκη του οποίου η επαγγελματική και προσωπική ζωή να μην έχει επηρεαστεί από το διαδίκτυο.
Το διαδίκτυο πλέον έχει καθιερωθεί. Mια πρόσφατη έκθεση απο την “Pew Internet & American Life Project” (www.pewinternet.org) επιβεβαίωσε ότι σε οποιαδήποτε τυπική ημέρα το 2009, το 73% των Αμερικανών ενηλίκων είναι συνδεδεμένοι και χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο. Οι πέντε πρώτες χρήσεις του διαδικτύου, όπως προσδιορίζονται από την έκθεση αναφέρονται εδώ:
- Αποστολή ή ανάγνωση e-mail
- Χρησιμοποιήση μιας μηχανή αναζήτησης για έυρεση πληροφορών
- Ανάγνωση ειδήσεων
- Ελέγχος καιρικών συνθηκών
- Αναζήτηση πληροφοριών για ένα χόμπι
Με βάση αυτό το στατιστικά στοιχεία, είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί το διαδίκτυο έχει χαρακτηριστεί ως το "νέο κανονικό" στο μέσο όρο ζωής ενός ατόμου. Εκείνοι που δεν συνδέονται στο ιντερνετ αποτελούν μια διαρκώς συρρικνούμενη μειοψηφία.

Web 2.0
Ένα περιβάλλον που το περιεχόμενο των εφαρμογών είναι χτισμένο γύρω από το χρήστη συνήθως αναφέρεται ως Web 2.0. Web 2.0, μια φράση που επινοήθηκε από τον O'Reilly Media το 2004, αναφέρεται σε δεύτερης γενιάς web υπηρεσιών - όπως οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης, τα wikis, τα εργαλεία επικοινωνίας- που δίνουν έμφαση στην online συνεργασία μεταξύ των χρηστών. Οι ειδικοί στις βιβλιοθήκες έχουν χρησιμοποιήσει πιο απλούς όρους για να περιγράψουν το φαινόμενο Web 2.0: Διαβάζω/γράφω στο διαδίκτυο, όπου οι χρήστες είναι τόσο οι καταναλωτές όσο και οι παραγωγοί του online περιεχομένου. Μια διαδραστική αμφίδρομη ιστοσελίδα, ένας χώρος όπου καθημερινά οι άνθρωποι με πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορούν να δημιουργήσουν και να επεξεργαστούν . Μερικοί έχουν ακόμη αποτολμήσει να ξεχωρήσουν το Web 1.0 και Web 2.0, περιγράφοντας το πρώτο ως ένα τόπο για να πάει κάποιος και να πάρει κάτι και το τελευταίο ως ένα τόπο για να είναι και να δημιουργεί.
Οι ενσωματωμένες τεχνολογίες του Web 2.0 είναι κοινός τόπος σε υψηλού όγκου ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης όπως το YouTube, το MySpace, το Facebook, του LibraryThing, Ning, το Flickr, Twitter, κτλ. Βασικές τεχνολογίες και τα εργαλεία κοινωνικού λογισμικού, που χρησιμεύουν ως το θεμέλιο του Web 2.0 περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
• Blogs
• Wikis
• Το RSS (Really Simple Syndication) feeds
• Άμεσα μηνύματα
• Podcasts και vodcasts
• Ετικέτες
• Οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης
• Ροή ήχου και βίντεο
• Υπηρεσίες κοινής χρήσης φωτογραφιών

Library 2.0
Η επανάσταση του Web 2.0 έχει γεννήσει επίσης ανάλογα παράγωγα, όπως το Library 2.0, Library User 2.0 και το Librarian 2.0. Μέσα στο LIbrary 2.0 - που ορίζεται ως: μια βιβλιοθήκη στα πρότυπα της τεχνολογίας Web 2.0 - δίνεται έμφαση, με επίκεντρο το χρήστη και τη συμμετοχή του, στη δημιουργία και στην αλλαγή του περιεχομένου των υπηρεσιών που βασιζονται στην κοινότητα. Μέσα στο Library 2.0, οι συλλογές της βιβλιοθήκης και των υπηρεσιών, όπως περιγράφεται στις ακόλουθες ενότητες, ενημερώνεται συνεχώς και επαναξιολογούνται για την καλύτερη εξυπηρέτηση των χρηστών της βιβλιοθήκης. Το Library 2.0 επιχειρεί επίσης να αξιοποιηθούν οι δεξιότητες των χρηστών της βιβλιοθήκης στο σχεδιασμό και την εφαρμογή καινοτόμων υπηρεσιών βιβλιοθήκης με την ενθάρρυνση της αξιολόγησης και της συμμετοχής.
Οι υποστηρικτές του Library 2.0 βλέπουν αυτή τη ριζοσπαστική σχέση, ως σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των χρηστών της βιβλιοθήκης με την βιβλιοθήκη και προβλέπουν ότι η υπηρεσία του Library 2.0, τελικά θα αντικαταστήσει την παραδοσιακή υπηρεσία των βιβλιοθηκών που ήταν προς τη μία κατεύθυνση.

Library 2.0: Τάσεις στις συλλογές της Βιβλιοθήκης
Οι συλλογές του Library 2.0 περιλαμβάνουν πλέον ένα μείγμα από παραδοσιακά υλικά (βιβλία, περιοδικά, οπτικοακουστικό) και τις αναδυόμενες μορφές (e-books,, e-newspapers, ψηφιακά αντικείμενα , streaming audio και video). Οι κατάλογοι βιβλιοθηκών έχουν ενσωματώσει την πρόσβαση σε αυτές τις παραδοσιακές και αναδυόμενες μορφές μέσω της επόμενης γενιάς δημόσια προσβάσιμων καταλόγων. Μια πρόσφατη έκθεση του OCLC "Online Catalogs: What Users and Librarians Want" (www.oclc.org/reports/onlinecatalogs/default.htm) υποδηλώνει ότι οι τελικοί χρήστες θέλουν τις ακόλουθες δυνατότητες:
• Απευθείας συνδέσεις σε περιεχόμενο - κείμενο και μορφές μέσων επικοινωνίας
• Αποτίμηση του περιεχομένου, όπως περιλήψεις / περιλήψεις, πίνακες περιεχομένων, και αποσπάσματα
• τα συναφή αποτελέσματα αναζήτησης
• πληροφορίες και διαθεσιμότητα αντικειμένου και αν το στοιχείο είναι διαθέσιμο πώς να το βρίσκει
• Απλή αναζήτηση λέξεων-κλειδιών με ένα προηγμένο σύστημα αναζήτησης

Ενσωμάτωση της τεχνολογίας του Web 2.0 στις υπηρεσίες της Βιβλιοθήκης
Όλες οι τεχνολογίες του Web 2.0 που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους μπορούν να ενσωματωθούν εύκολα στις υφιστάμενες υπηρεσίες της βιβλιοθήκης και να προσφέρονται μέσω αυτής. Άμεσα οφέλη που προσφέρουν αυτές οι υπηρεσίες, που ενισχύουν τελικά τις εμπειρίες των χρηστών της βιβλιοθήκης, περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:
• Προληπτικές υπηρεσίες: Οι βιβλιοθήκες πρέπει να είναι ενεργές στην παροχή και χρήση υπηρεσιών όπως τα blogs, τα wikis, RSS feeds, podcasts (το iTunes της Apple), βίντεο (στο YouTube), κοινή χρήση φωτογραφιών στο Flickr, και instant messaging μέσω του Twitter.
• Βελτίωση της επικοινωνίας (εσωτερικής και εξωτερικής): Τα εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης όχι μόνο βελτιώνουν την επικοινωνία μιας βιβλιοθήκης (εξωτερικά), αλλά και τη βελτίωση της εσωτερικής επικοινωνίας και ανταλλαγής γνώσεων.
• Άμεση εφαρμογή: Το να δημοσιέυεις περιεχόμενο στο διαδίκτυο δεν είναι πλέον το αποκλειστικό δικαίωμα των ανθρώπων με γνώση της HTML. Με το κοινωνικό λογισμικό που διατίθεται για τη δημιουργία blogs, vlogs, wikis, podcasts, vodcasts, και ιστότοπων κοινωνικής δικτύωσης, ο καθένας μπορεί να προσθέσει σε απευθείας σύνδεση περιεχόμενο. Το μόνο που χρειάζεστε είναι πρόσβαση σε έναν υπολογιστή.
• Επιβίωση: οι βιβλιοθηκονόμοι πρέπει να επιβιβαστούνε στο τρένο του Web 2.0. Αν διστάσετε, άλλες ανταγωνιστικές υπηρεσίες πληροφοριών θα κάνουν τη δουλειά για μας. Για παράδειγμα, το Google Book Search (http://books.google.com), το οποίο παρέχει πρόσβαση στο πλήρες κείμενο των βιβλίων που έχει ψηφιοποιήσει η Google και αποθηκεύονται σε μια ψηφιακή βάση δεδομένων, έχει ξεκινήσει ήδη ταραχώδεις συζητήσεις για το μελλοντικό ρόλο των βιβλιοθηκών.

Συμπέρασμα
Οι διαθέσιμες επιλογές για να προσαρμοστούν οιι βιβλιοθήκες,να παραμείνουν επίκαιρες και συμβάλουν με μοναδικό τρόπο σε αυτό το ταχύτατα μεταβαλλόμενο εικονικό σύμπαν είναι προφανείς: Κατανοήστε τη δύναμη του Web 2.0 και επωφεληθείτε από τις ευκαιρίες που διατίθενται απο τη χρήση αυτής της τεχνολογίας για να παρέχετε καινοτόμες και με επίκεντρο το χρήστη υπηρεσίες. Για τους βιβλιοθηκονόμους οι επιλογές είναι πολύ απλές: δέσμευση για συνεχή μάθηση και βελτίωση των υπηρεσιών, μαθαίνοντας για τα εργαλεία του Web 2.0. Να αφομοιώνει ευκαιρίες για δημιουργικότητα και συνεργασία στο πλαίσιο πελατοκεντρικών βιβλιοθηκών. Να είναι ευέλικτοι και να συνεργάζεται με άλλους για να πειραματιστούν με νέες προσεγγίσεις με σκοπό να βοηθήσει τους επισκέπτες της βιβλιοθήκης. Αυτές είναι μερικές μόνο από τις διαθέσιμες επιλογές για την ανάπτυξη βιώσιμων βιβλιοθήκων στον 21ου αιώνα.

Ελεύθερη μετάφραση από: Peltier-Davis, C 2009, “Web 2.0, Library 2.0, Library User 2.0, Librarian 2.0: innovative Services for Sustainable Libraries”, Computers In Libraries, 29, 10, pp. 16-21

via http://www.futurelibrary.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια: